Borsa İstanbul’da Halka Açık Sabancı Holding Şirketleri
Sabancı Holding’in Tarihçesi
1925 yılında Hacı Ömer Sabancı’nın Adana’da pamuk ticaretine başlamasıyla birlikte temelleri atılan Sabancı Topluluğu, geçmişi tam 100 yıl öncesine dayanan köklü bir iş grubu olarak öne çıkmaktadır. 2025 yılı içerisinde 100. kuruluş yılını kutlayan topluluk, bugün çatısı altında birçok grup şirketini barındırmakta; kuruluşunun üzerinden geçen bir asra rağmen faaliyet gösterdiği pek çok sektörde güçlü ve değerli şirketleriyle varlığını sürdürmektedir. Bu 100 yıllık süreçte elde ettiği ekonomik ve sosyal başarıların yanı sıra, kurduğu şirketler aracılığıyla oluşturduğu geniş ekosistem, ulaştığı ekonomik büyüklük ve sahip olduğu kurumsal güç ile Sabancı Topluluğu, Türkiye ekonomisinin gelişimine de kayda değer katkılar sunmuş; ülkemizin en önemli holdinglerinden biri haline gelmiştir.
İş hayatına pamuk ticareti ile atılan Hacı Ömer Sabancı, 1932 yılına gelindiğinde Adana’da bulunan ve pamuk tarımından elde edilen liflerin ayrıştırılıp işlenerek tekstil ürünlerine dönüştürülmesinde kullanılan bir endüstriyel tesis olan çırçır fabrikasına ortak oldu. Daha sonrasında, yıllar içerisinde işlerini daha da büyüten Hacı Ömer Sabancı, bu kez Türkiye’nin temel gıda ihtiyaçlarından biri olan yağa erişimini kolaylaştırmak amacıyla gıda sektörüne de adım atarak, 1943 yılında Türk Nebati Yağlar Fabrikası’na (Yağsa) ortak oldu. Aradan üç yıl geçmesinin ardından ise, 1946 yılında iş arkadaşlarıyla birlikte ikinci nebati yağ fabrikası olan Marsa’yı satın aldı.
Yine aradan fazla bir süre geçmeden, iki yıl sonra, 1948 yılının Ocak ayında Adana’da, Hacı Ömer Sabancı ve Adana’da yaşayan Kayserili iş adamlarının da katılımıyla, bölgedeki pamuk üreticilerine finansman sağlamak amacıyla “Adana-Kayseri Bankası“ kuruldu. İki şehrin baş harflerinin birleşmesiyle oluşan banka, “Akbank” adını aldı. Bankanın İstanbul’daki ilk şubesi 14 Temmuz 1950 tarihinde Sirkeci’de faaliyete başladı.
Hacı Ömer Sabancı’nın, Çukurova Ceyhan’da 1.000 hektarlık ilk arazisini satın almasının ardından, Sabancı Topluluğu 1950’li ve 1960’lı yıllar boyunca tarım ve tekstil alanlarında Hacı Ömer Sabancı’nın önderliğinde faaliyetlerini sürdürdü. Bu süreçte sırasıyla; 1950 yılında Bossa Un ve Çırçır Fabrikası, 1951 yılında ise Bossa Tekstil Fabrikası kuruldu. 1953’te Adana Yüreğir’de Cırrık Çiftliği, 1957’de Çukurova’da Tarsus yakınlarındaki MADAMA Çiftliği satın alındı. 1950’lerin sonuna gelindiğinde ise, 1960 yılında Aksigorta’nın kuruluşu ile topluluk faaliyet alanlarını sigortacılık sektörüne de taşıdı.
1961 yılında Hacı Ömer Sabancı, Adana’daki dördüncü çiftliği olan Şakir Paşa Çiftliği’ni satın aldı. 1949–1966 yılları arasında Sabancı Topluluğu, tarım ve tekstilin yanı sıra bankacılık ve sigortacılık gibi finansal sektörler başta olmak üzere birçok alanda önemli yatırımlara imza attı. Bu dönem, topluluğun belirli başlı sektörlere odaklanarak temellerini sağlamlaştırdığı bir süreç oldu.
1966 yılında İstanbul’da vefat eden Hacı Ömer Sabancı’nın, 1928 yılında Sadıka Hanım ile yaptığı evlilikten İhsan, Sakıp, Hacı, Şevket, Erol ve Özdemir olmak üzere altı erkek çocuğu dünyaya geldi. Bu noktada özellikle vurgulanması gereken husus; Sabancı kardeşlerin, babalarının vefatının ardından onun bıraktığı misyon, vizyon, miras ve çalışma disiplinine bağlı kalarak bu değerleri ileriye taşımalarıdır.
Bu anlayış doğrultusunda, ilk olarak 1966 yılında SASA Polyester kuruldu. 1967 yılında ise Hacı Ömer Sabancı Holding resmen kurularak faaliyetlerine başladı. Sabancı Holding, altı kardeşin “birlikten kuvvet doğar” anlayışıyla hareket etmesi sayesinde, farklı sektörlerde yeni şirketler kurarak faaliyet alanlarını hızla genişletti. Bu kapsamda; 1967 yılında Akçimento, 1968 yılında otobüs ve midibüs üretimi amacıyla Temsa, 1971’de Pilsa, 1972’de Çimsa, 1973’te Kordsa ve ardından Yünsa kuruldu.
Holding, mevcut sektörlerin yanı sıra otomotiv, çimento ve benzeri birçok farklı alanda da faaliyet göstermeye başlamasının doğal bir sonucu olarak, 1974 yılında merkezini İstanbul’a taşıdı. Seneler içerisinde birçok yerli ve yabancı firma ile ortaklık kuran, bunun yanı sıra farklı sektörlerde yeni şirketler hayata geçiren Sabancı Topluluğu; bankacılık ve sigorta başta olmak üzere finans alanındaki etkisini genişletirken, Japon iş ortaklarıyla birlikte otomotiv ve sanayi sektörlerinde büyümeyi hedeflemiş, aynı zamanda otel işletmeciliği, turizm ve enerji gibi alanlarda da faaliyet göstermeye başlamıştır. Bu çok yönlü büyüme stratejisinin bir sonucu olarak Sabancı Holding, 1997 yılında halka açılmıştır.
Borsa İstanbul’da Halka Açık Sabancı Holding Şirketleri
Günümüzde Sabancı Holding; 20’nin üzerinde iştirakiyle, 17 ülkede yaklaşık 60 bini aşkın çalışanıyla faaliyet göstermektedir. Holding bünyesinde yer alan iştirakler arasında Akbank, Aksigorta, Agesa, Akçansa, Çimsa, Brisa, CarrefourSA, Teknosa, Enerjisa, Kordsa ve Sabancı Holding olmak üzere toplam 11 şirket Borsa İstanbul’da halka açık olarak işlem görmektedir. Ayrıca, Çimsa bünyesinde %51 oranında bağlı ortaklık konumunda bulunan Afyon Çimento da Borsa İstanbul’da işlem gören şirketler arasında yer almaktadır.
Bu noktada, şirketlerin faaliyet gösterdikleri sektörler, faaliyet alanları, gerek Sabancı Holding’e gerekse ülke ekonomisine sağladıkları katkılar ele alınmadan önce değinilmesi gereken önemli bir husus bulunmaktadır. Sabancı Holding, 1997 yılında halka arz edilmeden önce de bünyesindeki bazı şirketleri halka açmış ve bu şirketler Borsa İstanbul’da işlem görmeye başlamıştır.
Bu kapsamda, 1973 yılında kurulan, lastik güçlendirme, kompozit güçlendirme ve inşaat güçlendirme alanlarında faaliyet gösteren Kordsa (Borsa İstanbul hisse kodu: KORDS), 6 Ocak 1986 tarihinde halka arz edilmiştir. Bridgestone ve Sabancı ortaklığıyla lastik üretimi alanında faaliyet göstermek üzere kurulan Brisa (BRISA) ise 7 Ocak 1986 tarihinde halka açılmış; bundan iki gün sonra, 9 Ocak 1986 tarihinde Çimsa (CIMSA) halka arz edilmiştir. Çimsa’nın bağlı ortaklığı konumundaki iştiraki Afyon Çimento (AFYON) ise bir yıl sonra, 27 Mart 1991 tarihinde halka arz edilmiştir. Çimento sektöründe etkin bir şekilde faaliyet gösteren Sabancı Holding’in iştiraklerinden biri olan Akçansa, çimento ve hazır beton alanlarında faaliyet göstermekte olup, 1996 yılında “AKCNS“ sembolü ile Borsa İstanbul’da işlem görmeye başlamıştır.
Bankacılık ve finans alanında faaliyet gösteren ve 1948 yılında kurulan AKBANK, 26 Temmuz 1990 tarihinde halka arz edilmiştir. Günümüzde finans sektörü bünyesinde birçok iştiraki bulunan AKBANK’ın bu iştiraklerinden bazıları, sitemizde farklı yatırım temalarına odaklanarak yatırımcılara çeşitli fonları tanıttığımız “Fon Rehberi Serisi” kapsamında da yer almaktadır.
Bu kapsamda; portföy yönetimi hizmeti sunan Ak Portföy Yönetimi A.Ş. (AKPortföy), borsada alım satım işlemlerine aracılık eden aracı kurum Ak Yatırım Menkul Değerler A.Ş. (AKYatırım), finansal kiralama alanında faaliyet gösteren Ak Finansal Kiralama A.Ş. (AKLease), dijital ve sanal ödeme çözümleri sunan Aköde Elektronik Para ve Ödeme Hizmetleri A.Ş. (Aköde) ile blokzinciri ve kripto varlıklar alanında alım satım işlemlerine aracılık eden Stablex Kripto Varlık Alım Satım Platformu A.Ş. (Stablex) AKBANK iştirakleri arasında yer almaktadır.
Ayrıca, AKBANK’ın kurumsal bankacılık faaliyetlerine aracılık etmek üzere Almanya’da kurulan Akbank AG ile küresel gelişmeleri ve teknoloji odaklı yatırım trendlerini yakından takip edebilmek amacıyla Hollanda’da kurulan Akbank Ventures BV de bankanın Avrupa’daki iştirakleri arasında bulunmaktadır. Bu iştirakler aracılığıyla AKBANK, finans sektörünün farklı alanlarında geniş bir hizmet yelpazesi sunmaktadır.
Bunun yanı sıra Sabancı Holding, AKBANK bünyesinde yer almamakla birlikte, finans sektörü içerisinde sigortacılık alanında da faaliyet gösteren çeşitli şirketlere sahiptir. Sabancı Topluluğu, sigorta operasyonlarını; 200 yılı aşkın geçmişiyle Belçika’nın en büyük sigorta şirketlerinden biri konumunda bulunan ve ana faaliyet alanları hayat sigortası, bireysel emeklilik, genel sigortacılık ile varlık yönetimi olan Ageas Insurance International NV ile eşit ortaklık prensibi doğrultusunda yürütmektedir.
Bu kapsamda; 1960 yılında kurulan ve 1994 yılında “AKGRT” işlem kodu ile Borsa İstanbul’da halka arz edilen Aksigorta, %36 Ageas Insurance International NV, %36 Hacı Ömer Sabancı Holding ortaklığına sahip olup, hisselerinin %28’i halka açıktır. Şirket; yangın, nakliyat, kaza, ferdi kaza, mühendislik, tarım, hastalık ve sağlık branşları başta olmak üzere elementer sigortacılık alanında faaliyet göstermektedir.
Diğer yandan; hayat sigortası, bireysel emeklilik ve varlık yönetimi alanlarında faaliyet gösteren AgeSA Hayat ve Emeklilik, %40 Ageas Insurance International NV ve %40 Hacı Ömer Sabancı Holding ortaklığına sahiptir. Şirketin hisselerinin %20’lik bölümü ise “AGESA” işlem kodu ile 13 Kasım 2014 tarihinde Borsa İstanbul’da işlem görmeye başlamıştır.
Bu yazımızda ağırlıklı olarak Sabancı Holding bünyesinde yer alan ve halka açık şirketleri ele alıyor olsak da, holdingin iş grupları arasında bankacılık ve finansal hizmetler alanında faaliyet gösteren ancak hâlihazırda halka açık olmayan şirketler de bulunmaktadır. Bu kapsamda, Sabancı Topluluğu ve Ageas’ın stratejik sağlık yatırımları doğrultusunda Ağustos 2022’de kurulan MediSA, holding bünyesindeki diğer sigorta şirketleri gibi bir iştirak olarak faaliyet göstermektedir. Sağlık sigortacılığı, telesağlık, sağlıklı yaşam ve hastalık yönetimi gibi alanlarda hizmet veren MediSA; Sabancı Holding’in finansal hizmetler şirketleri olan Agesa, Aksigorta ve Akbank ile sinerji yaratacak iş birlikleri çerçevesinde faaliyetlerini sürdürmektedir.
Ayrıca, benzer bir alanda olmak üzere; yazımızın üst bölümünde de değindiğimiz gibi, gerek Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu (TEFAS) gerekse Bireysel Emeklilik Fon Alım Satım Platformu (BEFAS) bünyesinde yer alan, belirli temalara odaklanan ve portföy yönetimini bu temalar doğrultusunda şekillendiren yatırım ve emeklilik fonlarını tanıttığımız “Fon Rehberi Serisi” kapsamında daha önce çeşitli içerikler yayımlamıştık. Bu seri çerçevesinde; fon rehberimizin 8. içeriğinde “Finans Sektörü Yatırım Fonları”, 10. içeriğinde ise “Bankacılık Sektörü Yatırım Fonları” başlıklarına yer vermiştik.
Yine yazımızın üst kısmında, AKBANK iştirakleri bölümünde de bahsettiğimiz üzere; AKBANK bünyesinde faaliyet gösteren AK Portföy Yönetimi A.Ş., TEFAS kapsamında birçok yatırım fonunun yönetimini üstlenmekte, yeni fonlar ihraç etmekte ve yatırımcılara sunmaktadır. Benzer şekilde, Agesa Hayat ve Emeklilik de BEFAS tarafında emeklilik yatırım fonlarının yönetim ve süreçlerini yürütmektedir. Biz de fon rehberi serimiz kapsamında, bu iki önde gelen ve başarılı fon yönetim şirketinin yatırımcılara sunduğu birçok fonu daha önce içeriklerimizde sizlerle paylaşmıştık.
Bu doğrultuda; son dönem içeriklerimiz arasında, doğrudan konumuzla ilişkili olan ve yönetimi Sabancı Topluluğu şirketleri tarafından üstlenilen “Sabancı Topluluğu Şirketleri Yatırım Fonları” ve “Sabancı Topluluğu Şirketleri BES Fonları” başlıklı çalışmalara da yer verdik. Bunun yanı sıra, yine benzer bir perspektifle; Türkiye’nin önde gelen iş gruplarından biri olan Koç Holding’e ilişkin “Borsa İstanbul’da Halka Açık Koç Holding Şirketleri”, “Koç Holding Şirketleri Yatırım Fonları” ve “Koç Holding Şirketleri BES Fonları” gibi içeriklerimizi de sitemizde yayımladık. Fon rehberi serimiz ve benzer başlıklarda hazırladığımız; yatırım ve emeklilik fonlarını tanıttığımız, Borsa İstanbul’da halka açık şirketlere yer verdiğimiz ve güncel ekonomik–finansal gelişmeleri haber niteliğinde sunduğumuz tüm içerikler için, sitemizin “Ekonomi” bölümünü takip edebilirsiniz.
Görüldüğü üzere, bankacılık ve finansal hizmetler alanında güçlü iştiraklere sahip olan Sabancı Holding, geniş ve çeşitlendirilmiş şirket yapısıyla bu sektörde etkin bir şekilde faaliyet göstermektedir. Bununla birlikte, holding yalnızca finans sektörüyle sınırlı kalmayarak farklı sektörlerde de önemli yatırımlar yapmış ve çeşitli alanlarda faaliyetlerini sürdürmüştür.
Bu kapsamda, Fransa merkezli uluslararası perakende zinciri Carrefour ile Sabancı Holding’in ortaklığıyla 1991 yılında Türkiye’de kurulan CarrefourSA, 2006 yılında halka arz edilmiştir. Günümüzde, 2025 yılı itibarıyla Türkiye genelinde 71 ilde toplam 1.250 mağaza ile faaliyet göstermektedir.
Gıda ve tüketim ürünleri perakendeciliğinin yanı sıra, elektronik ve teknolojik ürün perakendeciliği alanında faaliyet gösteren Teknosa ise 2000 yılında Sabancı Holding tarafından kurulmuş; Mayıs 2012’de halka arz edilerek “TKNSA” kodu ile Borsa İstanbul’da işlem görmeye başlamıştır. Güncel olarak e-ticaret sitesi ve mobil platformlarıyla dijital kanallarda da hizmet veren Teknosa, 57 ilde toplam 175 mağazasıyla faaliyetlerini sürdürmektedir.
Sabancı Holding’e bağlı şirketleri tanıttığımız bu noktada, değinilmesi gereken bir diğer önemli husus ise 2025 yılı içerisinde gündeme gelen olası portföy sadeleşme sürecidir. Geçtiğimiz aylarda Reuters Haber Ajansı tarafından yayımlanan ve analistlerle gerçekleştirilen bir toplantıya dayandırılan habere göre, Sabancı Holding’in net kâr marjı ve özkaynak kârlılığı görece düşük olan bazı iştiraklerinden çıkmayı değerlendirebileceği belirtilmiştir.
Analist notlarına göre holdingin bu kapsamda CarrefourSA (CRFSA) ve Teknosa’yı (TKNSA) öncelikli olarak ele aldığı ifade edilirken, CarrefourSA’dan tamamen çıkılabileceği; Teknosa için ise pazar yeri modelinin beklenen başarıya ulaşmaması durumunda benzer bir kararın gündeme gelebileceği öne sürülmüştür. Bunun yanı sıra, Kordsa (KORDS) için de olası bir çıkış ihtimaline dikkat çekilmiştir.
Nitekim yakın dönemde basına yansıyan haberlerde, CarrefourSA’nın süpermarketlerini A101’e, hipermarketlerini ise Anpagross’a devretmek üzere görüşmeler yürüttüğüne dair iddialar finansal piyasalarda yer bulmuştur. Ancak bu iddiaların ardından Sabancı Holding, Kamuyu Aydınlatma Platformu’na (KAP) yaptığı açıklamayla CarrefourSA’nın satılacağına yönelik söylentilerin gerçeği yansıtmadığını belirterek söz konusu haberleri yalanlamıştır.
Perakende sektörünün yanı sıra Sabancı Holding, enerji sektörü kapsamında elektrik üretimi ve dağıtımı alanlarında da faaliyet gösteren çeşitli şirketlere sahiptir. Bu çerçevede, grup şirketleri arasında elektrik dağıtımı, perakende satış ve müşteri çözümleri iş kollarında faaliyet gösteren Enerjisa Enerji A.Ş., 8 Şubat 2018 tarihi itibarıyla “ENJSA” hisse kodu ile Borsa İstanbul’da işlem görmeye başlamıştır. Günümüzde Enerjisa Enerji, Sabancı Holding iştirakleri arasında en yakın tarihte halka arz edilmiş şirket konumundadır.
Öte yandan, daha önce de değinildiği üzere, Sabancı Holding yetkilileri ile yatırım analistleri arasında gerçekleştirilen toplantı sonrasında yayımlanan raporda, holdingin enerji ve iklim teknolojileri alanında çok sayıda girişim (venture) yatırımına sahip olduğu vurgulanmıştır. Aynı raporda, Enerjisa Üretim’in halka arz sürecine hazır olduğu ve uygun piyasa koşullarının oluşması hâlinde ilk fırsatta halka arz edilebileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak değerlendirildiğinde, temelleri Hacı Ömer Sabancı tarafından atılan Sabancı Topluluğu; Hacı Ömer Sabancı’nın çocuklarının, özellikle kamuoyunda “Sakıp Ağa” olarak anılan Sakıp Sabancı ve kardeşlerinin öncülüğünde gerçekleştirdiği atılımlarla 1960’lı, 1970’li, 1980’li ve 1990’lı yıllarda faaliyet alanlarını hızla genişletmiş ve bu süreçte önemli bir büyüme ivmesi yakalamıştır.
Günümüzde ise üçüncü ve dördüncü nesil aile üyelerinin yanı sıra yerli ve yabancı profesyonel, bağımsız yönetim kurulu üyelerinin de aktif olarak görev aldığı bir yönetim yapısıyla faaliyetlerini sürdüren Sabancı Holding, 2025 yılı içerisinde kuruluşunun 100. yılını coşkulu etkinliklerle kutlamıştır. Kuruluş temellerinin atılmasının üzerinden bir asır geçmesinin ardından Sabancı Holding, bugün Türkiye’nin en büyük ve en köklü iş gruplarını bünyesinde barındıran lider holdinglerinden biri olarak öne çıkmaktadır.
Türkiye’nin en büyük topluluklarından biri olan Sabancı Topluluğu’nun bağlı şirketlerini temsil eden ana şirket, Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş.’dir (Borsa İstanbul işlem kodu: SAHOL). Sabancı Holding’in kendi hisselerinin yanı sıra, yazımızda detaylı biçimde ele aldığımız 10 iştirakinin hisseleri de Borsa İstanbul’da (BİST) işlem görmekte olup, Afyon Çimento dâhil olmak üzere Sabancı Holding ile ilişkili toplam 12 şirket Borsa İstanbul’da işlem görmektedir.
100 yıllık bir geçmişe sahip olan topluluk, bugün gelinen noktada Türkiye’nin hızla büyüyen sektörleri arasında yer alan finansal hizmetler, enerji, çimento, perakende ve sanayi alanlarını temel faaliyet ve ilgi alanları olarak belirlemiştir. Topluluk bünyesindeki şirketler, faaliyet gösterdikleri sektörlerde lider konumda yer almaktadır.
Bu duruma örnek olarak; 2024 yılı itibarıyla Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) alanında 189 milyar TL fon büyüklüğüne ulaşarak gönüllü BES’te sektör liderliğini sürdüren AgeSA gösterilebilir. AgeSA, aynı zamanda hayat ve ferdi kaza sigortası üretiminde de istikrarlı büyümesini ve liderliğini devam ettirmiştir. Ak Portföy ise 700 milyar TL’yi aşan toplam varlık büyüklüğü ve yatırım fonlarında 460 milyar TL’nin üzerindeki büyüklüğü ile sektörün lider kurumları arasında yer almakta, sunduğu yenilikçi hizmetlerle bu konumunu güçlendirmektedir.
Yalnızca Türkiye’de değil, dünyanın farklı bölgelerinde de yatırımları ve üretim tesisleri bulunan Sabancı Topluluğu’na bağlı şirketler, 18 ülkede faaliyet göstermekte; ürünlerini Avrupa, Orta Doğu, Asya, Kuzey Afrika ile Kuzey ve Güney Amerika’nın çeşitli bölgelerinde pazarlamaktadır. Bu kapsamda verilebilecek örneklerden biri olan Kordsa, her üç otomobil lastiğinden birinin ve her üç uçak lastiğinden ikisinin güçlendirilmesinde kullanılan malzemeleri üretmektedir.
Kordsa, Endonezya ve Almanya’nın ardından üçüncü teknik merkezini ABD’nin Kaliforniya eyaletinde açmış; ABD merkezli Axiom Materials şirketini 181 milyon dolar bedelle satın almıştır. Bu gelişmelerin ardından Kordsa, Türkiye, İtalya, Brezilya, Endonezya, Tayland ve ABD’de toplam 580 bin metrekare kapalı alana sahip 13 üretim tesisinde, 5.000’in üzerinde çalışanı ile faaliyetlerini sürdürmektedir.
Son olarak, bu yazımız boyunca ekonomik ve tarihsel gelişimini, Türk ekonomisine sağladığı katkıları ve bir asrı aşan tarihi boyunca geçirdiği değişim ve dönüşümü ele aldığımız Sabancı Holding’e ilişkin tüm ekonomik ve finansal gelişmelerin yanı sıra, düzenlediği kültürel etkinliklerden de haberdar olmak için holdingin resmî web sitesini ve sosyal medya hesaplarını takip edebilirsiniz.
